Bilindiği üzere 22 Ağustos, Azerbaycan Bağımsızlık Hareketinin Lideri ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey’in vefat yıl dönümüdür. Doğal olarak hem Azerbaycan hem de Türkiye’de birçok Türkçü hesaptan büyük Türk milletinin evladı Elçibey ile ilgili paylaşımlar yapıldı. Bu, şahsen Türk milletinin bir evladı olarak beni çok sevindirdi. Çünkü yıllar geçse de millet, kendisine hizmet eden liderini unutmadı. Fakat kasti olarak olmasa da paylaşımlarda bazı eksiklikler ve hatta Elçibey’in şahsiyetine zarar verecek kusurlar fark ettim. Bunlardan en kusurlu gördüğüm iki tanesini sizlerle paylaşacağım.
İlki: Paylaşımların bazılarında Ebulfez Elçibey’i Azerbaycan’ın ilk Cumhurbaşkanı olarak gösteriyorlar. En sorunlu gördüğüm paylaşım budur. Ebulfez Elçibey, Azerbaycan’ın ilk Cumhurbaşkanı değildir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı, direkt Rusya tarafından yönlendirilen ve Sovyetlerin son Azerbaycan valisi olan Ayaz Mütallibov’dur. Bu şahıs; Azerbaycan’ın bağımsızlığını kasten geciktiren, Azerbaycan Millî Ordusu’nun kuruluşunu geciktirip yardımı Rusya’dan bekleyen ancak Elçibey ve arkadaşlarının baskılarına dayanamayarak mecburen resmî devletin kuruluşuna rıza gösteren birisidir. İktidar da elinde olduğu için birkaç ay içinde, daha kimsenin bir şey anlamadığı süreçte kendisini Cumhurbaşkanı olarak seçtiren adamdır. Onun Rus sevdası ve millî hareketi dinlememesi, halkın sesine kulak vermemesi sebebiyle Karabağ şehirleri birer birer işgal edildi. Hatta Hocalı Soykırımı bile onun zamanında gerçekleşti. En sonunda millî hareketin ve halkın iradesine dayanamayarak Moskova’ya kaçtı.
Sonrasında birkaç aylık Cumhurbaşkanlığı görevini Yakub Memmedov diye bir tıp profesörü üstlendi. Bu süreçte Ayaz Mütallibov, dikkatlerin Karabağ’a yöneldiği bir zamanda Rusya’nın desteğiyle ikinci kez iktidara gelmek istedi. Neyse ki millî kuvvetler buna engel oldu. Fakat bunun faturası Azerbaycan’a ağır oldu ve Karabağ’ı Ermenistan ile birleştiren Laçın şehri 17 Mayıs 1992 tarihinde Ermenistan tarafından işgal edildi.
7 Haziran 1992’de yapılan seçimlerde Ebulfez Elçibey, bağımsız Azerbaycan’ın ikinci Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Bundan 10 gün sonra, 17 Haziran 1992’de görevine resmen başladı. Elçibey Cumhurbaşkanı seçildiği zaman Karabağ’da bazı şehirler zaten işgal altına girmişti. Elçibey’den öncekiler gerekli adımları atmadığı ve yardımı Rusya’dan beklediği için işgaller gerçekleşmiş, Hocalı Soykırımı gibi birçok facia yaşanmıştı. Elçibey geldikten sonra hızlı alınan kararlar sayesinde bazı şehirler işgalden kurtarılmıştır. Elçibey’in Cumhurbaşkanlığı sırasında sadece iki şehir işgal edilmiş, bunun da sebebi içerideki Rus destekli grupların başkaldırıları olmuştur.
Bu uzun açıklamadan sonra konuya dönecek olursak: Ebulfez Elçibey’in Azerbaycan’ın ilk Cumhurbaşkanı olduğunu söylemek; Elçibey’in başarısız bir lider olduğunu ve kendi ülkesini koruyamayıp şehirlerin işgaline sebep olduğunu hatta Hocalı Soykırımı gibi bir faciayı Elçibeye mâl etmektir. Bazı çevreler hatta bunu kasten yaymaktadır. Buna dikkat etmemiz gerek.
İkinci meseleye gelecek olursak: Bazı hesaplar Elçibey’in Azerbaycan’ın ikinci Cumhurbaşkanı olduğunu vurgulamakla yetinmiş. Bu ilki kadar olmasa da bunda da bir eksiklik olduğunu düşünmekteyim. Evet, Ebulfez Elçibey Azerbaycan’ın ikinci Cumhurbaşkanıdır. Ancak Ebulfez Elçibey’in tek özelliği ve Türk milletine karşı olan vazifesi Azerbaycan’ın ikinci Cumhurbaşkanı olması değildir. Elçibey’in Türk milleti karşısındaki en büyük hizmeti; yaklaşık 70 yıllık Rus esaretinden sonra kendi halkını ve aydınlarını “Bağımsız Azerbaycan” fikrinde birleştirmiş olmasıdır. Ne kadar haklı olursan ol, eğer halkı bir bayrak altında birleştiremezsen bu ateş tez zamanda söner gider. Ama Ebulfez Elçibey bunu başarmış ve onun liderliği sayesinde Azerbaycan 71 yıl sonra tekrardan bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmıştır.
Bazıları bunu Sovyetlerin yıkılışına bağlıyor. Sanki Azerbaycan Sovyetler yıkıldı diye bağımsız oldu… O halde sormak gerek: Çeçenler, o kadar kahramanca direnişlerine rağmen bağımsız olduktan sonra neden bunu elde tutamadılar? Zira onlar da Sovyetlerden sonra bağımsız olmuşlardır. Allah’ın izniyle bir gün Çeçen kardeşlerimizin de bağımsızlığını görürüz. Benim bu misalim konuyu anlamamız içindir. Ebulfez Elçibey, Azerbaycan Bağımsızlık Hareketinin lideridir. Cumhurbaşkanları gelir geçer ancak bağımsız Azerbaycan var oldukça ona bu bağımsızlığını sağlayan lider unutulmayacaktır.
Allah sana rahmet eylesin Bey’im. Türk milleti seni ve millete yaptığın hizmetleri unutmayacaktır.
